Wybór formy wykonywania zawodu fizjoterapeuty ma istotne znaczenie nie tylko organizacyjne i podatkowe, ale również prawne. Wpływa on m.in. na zakres odpowiedzialności zawodowej, cywilnej oraz relacje z podmiotami leczniczymi. W tym artykule wyjaśniam najważniejsze formy wykonywania zawodów medycznych oraz zasady odpowiedzialności zawodowej – ze szczególnym uwzględnieniem fizjoterapeutów.
Formy wykonywania działalności leczniczej
Zgodnie z ustawą o działalności leczniczej, zawody medyczne, czyli m.in. fizjoterapeuci, mogą wykonywać działalność leczniczą wyłącznie w formach przewidzianych przez prawo.
Jednoosobowa działalność gospodarcza
Do najczęściej wybieranych form należy jednoosobowa działalność gospodarcza, prowadzona jako:
- indywidualna praktyka,
- indywidualna praktyka wyłącznie w miejscu wezwania,
- indywidualna specjalistyczna praktyka,
- praktyka wykonywana wyłącznie w zakładzie leczniczym na podstawie umowy z podmiotem leczniczym.
Grupowa praktyka zawodowa
Dopuszczalne jest również wykonywanie zawodu w ramach grupowej praktyki w formie:
- spółki cywilnej,
- spółki jawnej,
- spółki partnerskiej.
Ta forma jest często wybierana przez zespoły specjalistów, którzy chcą wspólnie prowadzić działalność, przy jednoczesnym zachowaniu samodzielności zawodowej.
Wykonywanie zawodu na podstawie umów
Fizjoterapeuci mogą świadczyć pracę także na podstawie:
- umowy o pracę,
- umów cywilnoprawnych (zlecenie, kontrakt),
- stosunku służbowego,
- wolontariatu (w określonych przypadkach),
- praktyk zawodowych.
Zakres dopuszczalnych form zależy od konkretnego zawodu medycznego i regulacji szczególnych.
Odpowiedzialność zawodowa fizjoterapeuty
Fizjoterapeuci ponoszą odpowiedzialność zawodową za naruszenie zasad etyki lub przepisów regulujących wykonywanie zawodu. Odpowiedzialność ta ma charakter niezależny od odpowiedzialności karnej czy cywilnej.
Etapy postępowania dyscyplinarnego
Postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej obejmuje:
- czynności sprawdzające – sprawdzane są okoliczności sprawy, które są konieczne do ustalenia, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania wyjaśniającego. Na tym etapie można przesłuchać w charakterze świadka osobę składającą skargę na fizjoterapeutę, nie przeprowadza się dowodów z opinii biegłych ani innych czynności.
- postępowanie wyjaśniające – na tym etapie wyjaśnia się okoliczności sprawy i ustala się, czy został popełniony czyn mogący stanowić przewinienie zawodowe i ustala się osobę obwinioną – w przypadku stwierdzenia, że taki czyn popełniono. Zbierane są także dowody dla sądu dyscyplinarnego.
- postępowanie przed sądem dyscyplinarnym,
- postępowanie wykonawcze – mające na celu wykonanie orzeczenia.
Strony postępowania
Stronami są pokrzywdzony oraz fizjoterapeuta obwiniony o przewinienie zawodowe. Rolę oskarżyciela pełni Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej.
Kary dyscyplinarne
Sąd dyscyplinarny może orzec m.in.:
- upomnienie lub naganę,
- karę pieniężną,
- zakaz pełnienia funkcji kierowniczych,
- ograniczenie zakresu czynności w wykonywaniu zawodu,
- zawieszenie lub pozbawienie prawa wykonywania zawodu.
Najsurowsze kary skutkują wpisem do rejestru ukaranych fizjoterapeutów, prowadzonego przez Krajową Radę Fizjoterapeutów.
Przedawnienie odpowiedzialności zawodowej
Nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego, jeżeli od popełnienia czynu upłynęły 3 lata. Karalność przewinienia ustaje natomiast po 5 latach, o ile czyn nie stanowi jednocześnie przestępstwa. Jeśli stanowi, to ustanie karalności przewinienia zawodowego następuje nie wcześniej niż ustanie karalności przestępstwa, zgodnie z regulacjami Kodeksu karnego. Bieg przedawnienia przerywa każda czynność Rzecznika dotycząca czynu fizjoterapeuty.
Zatarcie ukarania
Ustawa o zawodzie fizjoterapeuty przewiduje także zatarcie ukarania po upływie określonego czasu – od roku do 15 lat, w zależności od rodzaju orzeczonej kary. Zatarcie skutkuje usunięciem wpisu z rejestru ukaranych (art. 133).
Podsumowanie
Forma wykonywania zawodu medycznego ma bezpośredni wpływ na zakres odpowiedzialności prawnej. Znajomość przepisów dotyczących odpowiedzialności zawodowej pozwala nie tylko uniknąć ryzyk, ale także świadomie kształtować swoją praktykę zawodową.
Jeżeli wykonujesz zawód medyczny i masz wątpliwości co do formy działalności lub konsekwencji prawnych określonych działań, warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w prawie medycznym.